CVA, omgaan met communicatiestoornissen - afasie

Naast de halfzijdige verlamming is afasie het meest bekende gevolg van een CVA. Vooral mensen waarbij een CVA in de linker hersenhelft is geweest hebben een taalstoornis. Zij hebben moeite om taal te begrijpen of om zich door middel van taal uit te drukken. We spreken dan van een afasie. Minder bekend is dat ook mensen met een CVA in de rechter hersenhelft moeite met taal kunnen hebben. Het gaat hierbij niet zozeer om de feitelijke informatie van de taal als wel om zaken daar omheen. Iemand heeft bijvoorbeeld moeite met het leggen van verbanden en het trekken van conclusies uit complexe boodschappen, zoals uit de krant. Het bericht wordt niet begrepen.
Grapjes, dubbelzinnigheden worden verkeerd ingeschat waardoor er ook vaak verkeerd of emotioneel op wordt gereageerd. Uitspraken worden (te) letterlijk opgenomen waardoor feiten soms (onbedoeld en onbewust) niet helemaal goed worden onthouden en weergegeven. De clou van een mop of de 'moraal van een verhaal' wordt niet begrepen.
Er is soms sprake van een impulsieve, overgedetailleerde manier van spreken. Hoofd- en bijzaken worden te weinig onderscheiden. Soms is er sprake van een ongepast gevoel voor humor of cynisme. Het spreken klinkt monotoon wat een onverschillige of ongeïnteresseerde indruk kan geven.
Mimiek en gebaren worden niet altijd goed geïnterpreteerd. De ander laten uitpraten, op de beurt wachten en de beoordeling wat wel en niet gepast is, kan veranderd zijn.

De ander kan hier niets aan doen, een terechtwijzing of verwijt is dus niet op zijn plaats. Hulp kan worden geboden door:

de stoornis te (h)erkennen;
veranderingen niet beschuldigend, te bespreken;
bij het geven van informatie kort, bondig en concreet te zijn;
verbanden uit te leggen;
dubbelzinnigheid en onduidelijkheid te vermijden;
voorzichtig te zijn met grapjes en ironische opmerkingen;
na te gaan of informatie begrepen is;
gerichte vragen te stellen. Zo nodig gesloten vragen waarop met één woord geantwoord kan worden.

Meer informatie over CVA
Meer weten over andere onderwerpen? Bezoek onze bibliotheek.

BTSG innovatie in ouderenzorg. Postbus 1329, 6501 BH Nijmegen.