CVA / dementie, omgaan met herkenningsstoornissen - agnosie
Herkenningsstoornissen worden aangeduid met de term agnosie. Iemand neemt wel waar dát er iets is maar herkent niet wát het is. Het
probleem zit in dit geval niet in de zintuigen maar in de verwerking van
de waarneming door de hersenen. Waarnemen is niet het passief
ondergaan van prikkels maar is een actief proces. Aan elke waarneming
wordt een betekenis gekoppeld. Na een CVA kan dit verstoord zijn. Meestal betreft
het slechts één zintuigsysteem, bijvoorbeeld het zien, of het horen of
het voelen/tasten. Voorbeelden:
Iemand ziet een gekleurd papiertje maar herkent dit niet als bankbiljet.
Iemand hoort achter zijn rug een geluid maar herkent dit niet als de telefoon.
Iemand voelt in de zak of handtas een aantal harde voorwerpen maar herkent dit niet als sleutelbos,
portemonnee etc..
Iemand die wel kan schrijven en een pen voor zich heeft liggen, maar die niet als zodanig
herkent komt niet tot schrijven.
Ieman ziet en vork een lepel maar herkent dit niet waardoor hij
er soep mee gaat eten.
Soms kan de persoon dan ook voorwerpen niet vinden, aanwijzen of benoemen.
Omdat wij
in het dagelijks leven vaak meerdere zintuigen tegelijk gebruiken,
kan agnosie onopgemerkt blijven omdat het een het ander kan compenseren.
Vaak wordt in eerste instantie ook gedacht aan problemen met de
zintuigen (het zien, horen e.d.).
Het helpt om de ander aan te leren om actief gebruik te maken van
de andere zintuigen, kijken én aanraken, horen én kijken.
Daarnaast helpt de situatie (context) soms bij de herkenning. Een
tandenborstel wordt wellicht wel herkend in combinatie met tube
tandpasta.
Andere voorbeelden van agnosie zijn:
Somato-agnosie: het niet meer herkennen van eigen delen van het
lichaam. Iemand herkent bijvoorbeeld de eigen hand niet meer
of het het eigen verlamde been en wil dit uit bed gooien.
Prosopagnosie: het niet meer herkennen van gezichten. Iemand
ziet wel een gezicht maar herkent daarin niet de buurvrouw maar
herkent deze wel aan de stem of zoals in onderstaand filmpje is te
zien het niet herkennen van je eigen moedr aan het gezicht maar wel
aan de kleding.
Simultaanagnosie: het niet meer herkennen van complexe zaken als een samenhangend
geheel. Iemand ziet (een afbeelding van) een dier, mensen, een vlag enzovoort maar herkent dit niet als circus
of dierentuin.
Reuk-agnosie: geuren worden niet herkend. Men ruikt wel het gas, maar weet de betekenis ervan niet
waardoor de gaskraan niet dicht gedraaid zal worden.
In andere gevallen worden vooral symbolen niet herkend (verkeersborden, pictogrammen of woorden).
Er zijn geen echte therapieën voor deze stoornis bekend. Vaak is
het belangrijk het proces van herkennen, meer tijd en aandacht te geven.
